Phường Hoà Thành hiện nay có 29 ấp, khóm. Với diện tích 97,29 km² và quy mô dân số 47.167 người, Hòa Thành sở hữu nhiều lợi thế vượt trội về vị trí địa lý, hệ thống giao thông, cũng như hạ tầng y tế và dịch vụ công.
Đời sống nhân dân trong xã từ những năm 1930 chủ yếu là nghề nông, chăn nuôi, trồng trọt, dệt chiếu và đan đát theo các ngành nghề truyền thống. Hiện nay, Nhân dân trên địa bàn xã sinh sống chủ yếu bằng nuôi trồng thuỷ sản, nuôi cá ao hồ, chăn nuôi, trồng rau màu các loại, một phần tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch vụ, kinh doanh, buôn bán nhỏ.
Bên cạnh các giá trị vật chất, người dân nơi đây chú trọng đến sinh hoạt tâm linh. Trên địa bàn có nhiều nhà thờ, thánh thất, chùa, đình, miếu được xây dựng từ thời Pháp thuộc. Tại Rạch Chùa, có Chùa Quan Âm Phật, nơi đây trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ là nơi nuôi chứa cán bộ cách mạng. Ngoài ra, trên địa bàn xã còn có Nhà thờ Hòa Thành được xây dựng trước thời kỳ Pháp thuộc ở ấp Tân Phong A và Nhà thờ Hòa Trung ở ấp Hoà Trung được xây dựng sau này. Xã 21 Miếu, có ba ngôi đình thần: Đình An Thành (Đình Trong) ở ấp Cái Ngang, Đình An Trạch (Đình Ngoài) ở Xóm Chùa và Đình Thần Hoàng ở ấp Tân Hoá A.
Trên địa bàn xã hiện nay có 02 Di tích lịch sử cấp tỉnh là Di tích Khu tưởng niệm hai lãnh đạo nghĩa quân Đỗ Thừa Luông - Đỗ Thừa Tự tại ấp Bùng Binh, được Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau ký Quyết định công nhận Di tích lịch sử cấp tỉnh ngày 13/7/2016 và tổ chức Lễ đón nhận bằng xếp hạng Di tích lịch sử cấp tỉnh ngày 19/8/2016 và Di tích Đình Thần An Trạch tại ấp Xóm Chùa, được Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau ký Quyết định công nhận Di tích lịch sử cấp tỉnh ngày 17/01/2023 và tổ chức Lễ đón nhận bằng xếp hạng Di tích lịch sử cấp tỉnh ngày 08/02/2023.
Sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng chủ yếu chú trọng vào mục đích hướng thiện, cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an... Các chức sắc, tín đồ, Nhân dân đều có lòng kính đạo, yêu nước. Trước kháng chiến chống thực dân Pháp, chức năng của đền thờ, đình, chùa chủ yếu là sinh hoạt tâm linh thuần túy; thỉnh thoảng cũng có sinh hoạt cộng đồng. Nội dung sinh hoạt ngày càng được mở rộng. Đặc biệt là dạy chữ quốc ngữ, sinh hoạt đời sống văn hóa, chính trị, xã hội gắn với đời sống tâm linh của người dân. Từ đó, dần trở thành đời sống tâm linh của nhiều thế hệ nối tiếp nhau. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, các tôn giáo trong xã đã cùng với các tầng lớp nhân dân đoàn kết, hết lòng tham gia phục vụ kháng chiến. Các chức sắc và chủ trì ở các cơ sở thờ tự ở Hòa Thành đa số tin tưởng vào Đảng, có công lớn trong hai cuộc kháng chiến, đấu tranh cho độc lập tự do, thống nhất Tổ quốc.
Tuy nhiên, cũng có một số phần tử xấu đội lớp tôn giáo hoặc bị lợi dụng, mua chuộc chống phá cách mạng. Dưới thời Ngô Đình Diệm, chúng thành lập khu Công giáo Hoà Thành nhằm lợi dụng lòng tin của giáo dân.
Phường Hoà Thành trải qua nhiều lần thay đổi địa giới hành chính:
- Năm 1714, dưới thời chúa Nguyễn Phúc Chu, xã nằm trong địa giới của Cà Mau thuộc trấn Hà Tiên.
- Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, xã Hòa Thành là một phần của xã An Trạch cũ thuộc tỉnh Bạc Liêu.
- Tháng 01 năm 1948, quận Cà Mau được tách ra thành lập thêm huyện Ngọc Hiển. Huyện Cà Mau gồm 9 xã trong đó có xã Hòa Thành.
- Dưới thời Mỹ - Diệm thống trị miền Nam, xã Hoà Thành thuộc quận Quảng Long, với diện tích 91,6 km2, dân số 19.566 người.
- Tháng 01 năm 1961, xã Hòa Thành thuộc huyện Châu Thành.
- Ngày 11 tháng 7 năm 1977, xã Hòa Thành sáp nhập về huyện Giá Rai.
- Ngày 25 tháng 7 năm 1979, xã Hòa Thành chia thành ba xã lấy tên là xã Hòa Thành, xã Hòa Tân và xã Bình Thành, thuộc huyện Cà Mau.
- Ngày 30 tháng 8 năm 1983 xã Hòa Thành từ huyện Cà Mau, sáp nhập về thị xã Cà Mau. 
- Ngày 14 tháng 02 năm 1987, giải thể xã Bình Thành để sáp nhập vào hai xã Hòa Thành và Hòa Tân thuộc thị xã Cà Mau. 
- Ngày 14 tháng 4 năm 1999, từ thị xã Cà Mau thành lập thành phố Cà Mau, xã Hòa Thành thuộc thành phố Cà Mau.
- Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Hoà Thành lại tiếp tục được sáp nhập với các xã Hoà Tân, Định Bình, một phần phường 6, phường 7 theo Nghị quyết số 1655/NQ UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã (tức xã, phường, thị trấn) của tỉnh Cà Mau năm 2025.
Thời xa xưa, vùng đất Hoà Thành là một Láng mênh mông được phù sa bồi đắp tạo nên địa hình bằng phẳng với độ cao không chênh lệch nhiều so với mặt biển. Là vùng đất lầy, trũng nên có nhiều rừng chồi mọc gồm các loại cây rừng ngập mặn như dá, mắm, dẹt, đước... Ven các con sông rạch, cây rừng, lá dừa nước, ô rô, cốc kèn mọc dày đặc tạo thành một tuyến nối dài theo sông Gành Hào, sông Cái Su bao quanh gần 2/3 diện tích của xã.
Vào thế kỷ XVI, một số cư dân tứ xứ từ nơi khác bắt đầu đến đây khai phá đất hoang, chủ yếu sinh sống dọc theo các con sông. Đến thế kỷ thứ 17, dưới thời phong kiến Trịnh - Nguyễn (Đàng ngoài và Đàng trong) mâu thuẫn về quyền lợi gay gắt làm cho đời sống của nhân dân trở nên cơ cực, họ phải rời bỏ quê hương xứ sở. Những người nông dân lao khổ từ miền Bắc, miền Trung rồi đến một số bà con nông dân ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đã tìm đến đây khai hoang lập nghiệp.
Trong những ngày đầu khai hoang mở đất, người dân phải đối mặt với muôn ngàn khó khăn thử thách, phải sống giữa rừng thiêng nước độc, thú dữ đe dọa hàng ngày. Đường sá đi lại không có, nước ngọt không đủ sinh hoạt, thiếu phương tiện chứa nước để dùng trong những tháng mùa khô. Dầu thắp sáng không có bà con phải dùng mỡ cá thắng lấy dầu để sử dụng, dùng củi đốt thay đèn, dùng rơm đánh thành con Cúi để xua muỗi và mồi lửa; khi bệnh tật không có thuốc uống phải uống thuốc nam chữa chạy qua ngày.
Hòa Thành là vùng đất được thiên nhiên ưu đãi với nhiều nguồn tài nguyên phong phú, đa dạng bao gồm các thế mạnh kinh tế nông, ngư nghiệp. Đất đai nơi đây bằng phẳng, màu mỡ thích hợp với nhiều loại cây trồng cho năng suất cao. Đất lâm nghiệp gồm những cây chuyên sống vùng ngập mặn và vùng ngọt. Đặc biệt, cây đước và tràm ngoài lấy gỗ còn dùng để hầm than làm chất đốt rất tốt. Nguồn than củi không chỉ phục vụ sinh hoạt hàng ngày của nhân dân mà còn phục vụ cho tiểu thủ công nghiệp (lò rèn) sản xuất công cụ lao động bằng tay.
Tài nguyên rừng phong phú, có nhiều loại động vật hoang dã có giá trị kinh tế cao như: Mật ong, chim, trăn, rắn, lươn, kỳ đà, trúc, nhím… dưới nước còn có rùa vàng, rùa nắp và các loại cá nước ngọt như cá lóc, cá trê, các rô, cá bổi…
Khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, xác định nơi đây là vùng đất phì nhiêu màu mỡ nên chúng khuyến khích, tiếp tay bọn quan làng và những người giàu có bao chiếm đất đai và phát canh thu tô. Mặt khác, chúng bắt nhân dân đi làm phu, đào kênh, mở đường, khai thác và vận chuyển tài nguyên cho chúng.
Dựa vào thế lực thực dân, tư sản Pháp, bọn cường hào và địa chủ người Việt, người Hoa, người Ấn tiến hành chiếm hầu hết đất đai của nông dân. Thời kỳ Pháp thuộc nông dân không có hoặc có rất ít đất để canh tác, phải thuê lại đất hoặc làm thuê cho chúng. Nhiều cuộc đấu tranh của quần chúng đã nổ ra. Tuy nhiên, những cuộc đấu tranh này chỉ mang tính tự phát, chưa có một tổ chức nào lãnh đạo nên phần lớn đều thất bại. Mãi đến khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (3/2/1930), dưới ngọn cờ của Đảng, đường lối đấu tranh đúng đắn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân ta đã kiên trì thực hiện cuộc đấu tranh trường kỳ đánh đuổi hai kẻ thù hùng mạnh, tiến lên giải phóng quê hương, thống nhất đất nước, thực hiện nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trên quê hương Hòa Thành.
Phường Hòa Thành hôm nay đang ngày càng khẳng định vai trò trung tâm trong chiến lược phát triển đô thị, kinh tế và xã hội của địa phương. Sau khi sáp nhập, Hòa Thành sở hữu nhiều lợi thế vượt trội về vị trí địa lý, hệ thống giao thông, cũng như hạ tầng y tế và dịch vụ công.
Một trong những yếu tố quan trọng làm nên tiềm năng phát triển của phường Hòa Thành là hệ thống giao thông liên kết mạnh mẽ với khu vực trung tâm và các xã lân cận của tỉnh. Nổi bật là hai tuyến giao thông huyết mạch đi qua địa bàn:
Tuyến đường Cà Mau – Đầm Dơi (đoạn kéo dài đường 3/2): có chiều dài khoảng 8km, đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối trung tâm thành phố với các vùng sản xuất nông – ngư nghiệp trọng điểm phía Đông Nam tỉnh.
Tuyến tránh thành phố Cà Mau: với chiều dài 9km, giúp phân luồng giao thông hiệu quả, giảm tải cho các tuyến nội đô, tạo điều kiện thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa và phát triển đô thị ven đường. Tuyến tránh này đóng vai trò phân luồng và giảm tải áp lực giao thông cho khu vực nội ô, đặc biệt vào các khung giờ cao điểm hoặc trong mùa mưa lũ, khi nhu cầu vận chuyển tăng cao. Cụ thể, tuyến tránh:Tạo điều kiện vận hành thông suốt cho các phương tiện vận tải trọng tải lớn, xe container, xe chuyên chở nguyên vật liệu, hàng hóa công nghiệp, không gây ảnh hưởng đến giao thông nội thị.Mở ra không gian phát triển cho các ngành logistics, kho vận, trạm dừng nghỉ và trung tâm phân phối hàng hóa phục vụ cả khu vực ven biển lẫn nội đồng.Giúp định hình các hành lang kinh tế ven đường, hỗ trợ quy hoạch cụm công nghiệp, dịch vụ vận tải và kho bãi hiện đại trong dài hạn.
Những tuyến đường này không chỉ mở ra cơ hội thu hút đầu tư, phát triển thương mại – dịch vụ, mà còn góp phần nâng cao giá trị đất đai, hạ tầng đô thị của phường.
Phường Hòa Thành được đánh giá là một trong những địa bàn có vị trí giao thông chiến lược bậc nhất trong khu vực, nhờ nằm trên các trục kết nối liên vùng, liên huyện quan trọng. Đây không chỉ là yếu tố thuận lợi cho người dân trong sinh hoạt – đi lại, mà còn là lợi thế cạnh tranh lớn trong thu hút đầu tư, phát triển logistics, thương mại và công nghiệp.
Sự hội tụ của các tuyến đường chiến lược trên địa bàn Hòa Thành không chỉ đảm bảo khả năng kết nối nội bộ mà còn giúp phường trở thành điểm trung chuyển hàng hóa, giao thương, và là cửa ngõ quan trọng kết nối các vùng kinh tế vệ tinh của tỉnh. Đây là lợi thế cốt lõi trong việc: Thu hút doanh nghiệp vận tải, logistics, thương mại dịch vụ quy mô lớn đầu tư vào khu vực.Tạo thuận lợi cho phát triển cụm công nghiệp sạch, kho lạnh, nhà xưởng, trạm trung chuyển nông – thủy sản.Đẩy nhanh quá trình đô thị hóa, hình thành các trục đô thị song hành theo hướng “giao thông dẫn dắt phát triển”, đảm bảo bền vững và hiệu quả sử dụng đất cao.
Trên địa bàn phường Hòa Thành hiện diện hai cơ sở y tế trọng điểm cấp tỉnh, đóng vai trò đặc biệt quan trọng không chỉ trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân mà còn là một trong những yếu tố nâng cao năng lực cạnh tranh không gian đô thị:
Bệnh viện Lao và Bệnh phổi tỉnh
Là đơn vị chuyên khoa tuyến tỉnh, bệnh viện này đảm nhận nhiệm vụ phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị các bệnh lý về hô hấp – trong đó có những bệnh truyền nhiễm có nguy cơ bùng phát cao. Việc bố trí một cơ sở chuyên môn cao tại Hòa Thành giúp: Đảm bảo mạng lưới y tế công cộng tuyến tỉnh được phân bố đều, không tập trung quá tải vào khu vực trung tâm. Góp phần nâng cao chất lượng giám sát dịch tễ, hỗ trợ chủ động trong công tác phòng, chống dịch bệnh tại địa phương và vùng lân cận.Thu hút đội ngũ y – bác sĩ, chuyên gia về công tác tại phường, tạo thêm động lực phát triển các dịch vụ hỗ trợ y tế và nhà ở chuyên gia.
Bệnh viện Đa khoa tỉnh
Là trung tâm y tế tổng hợp lớn nhất tỉnh, bệnh viện này không chỉ phục vụ nhu cầu khám chữa bệnh thường xuyên cho người dân  trên địa bàn mà còn là nơi tiếp nhận điều trị cho bệnh nhân từ các địa phương khác trong và ngoài tỉnh. Vai trò của bệnh viện gồm: Cung cấp dịch vụ y tế chất lượng cao, tăng mức độ hài lòng và niềm tin của người dân vào hệ thống y tế công. Là yếu tố then chốt để phát triển hệ sinh thái dịch vụ y tế đi kèm: nhà thuốc, phòng khám tư, dịch vụ chăm sóc sau điều trị, ăn uống, vận chuyển, lưu trú cho thân nhân bệnh nhân...Tạo động lực hình thành vùng phát triển y tế – giáo dục – nhà ở theo hướng hiện đại và chuyên biệt.
Tổng thể, sự hiện diện của hệ thống y tế cấp tỉnh trên địa bàn Hòa Thành không chỉ góp phần củng cố phúc lợi xã hội, mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực về đầu tư, thương mại, dân cư và dịch vụ chuyên sâu – yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển đô thị hiện đại và bền vững.
Dựa trên những lợi thế rõ rệt về diện tích, dân số, giao thông và hạ tầng y tế, phường Hòa Thành đang đứng trước cơ hội bứt phá toàn diện với các định hướng phát triển rõ ràng, đồng bộ và có tính khả thi cao:
- Đô thị hóa bền vững, có kiểm soát
Tập trung quy hoạch và mở rộng các khu dân cư hiện hữu kết hợp với phát triển các khu tái định cư, nhà ở xã hội, nhà ở cho cán bộ, chuyên gia và người lao động.
Nâng cấp hạ tầng kỹ thuật: giao thông nội bộ, hệ thống điện – nước, thoát nước đô thị, công viên cây xanh, thiết chế văn hóa – thể thao, đảm bảo môi trường sống chất lượng cao.
- Phát triển thương mại – dịch vụ hiện đại
Tận dụng lợi thế tuyến giao thông huyết mạch để hình thành chuỗi cửa hàng bán lẻ, trung tâm thương mại, dịch vụ logistics, kho vận, đặc biệt tại các trục chính.
Khuyến khích đầu tư vào dịch vụ y tế tư nhân, giáo dục chất lượng cao, dịch vụ tài chính – ngân hàng, lưu trú và nhà hàng.
- Nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế sinh thái
Quy hoạch vùng sản xuất tập trung, áp dụng công nghệ tự động hóa, tiết kiệm tài nguyên và thân thiện với môi trường (Kết hợp phát triển du lịch nông nghiệp, sinh thái ven sông, bảo tồn cảnh quan đặc trưng vùng đất ven biển – đồng bằng)
- Phát triển nguồn nhân lực – Đào tạo nghề
Thành lập hoặc liên kết với các trung tâm giáo dục nghề nghiệp, đào tạo kỹ thuật, kỹ năng mềm, tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của thị trường hiện đại. Đẩy mạnh các chương trình hợp tác doanh nghiệp – nhà trường để gắn đào tạo với thực tiễn sản xuất – kinh doanh.
- Phát triển sản xuất nông nghiệp – thủy sản theo hướng công nghệ cao, bền vững
Với đặc điểm địa hình tương đối bằng phẳng, đất đai màu mỡ và hệ thống kênh rạch tự nhiên phong phú, phường Hòa Thành có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là ngành nuôi trồng thủy sản, trong đó nổi bật là nuôi tôm công nghiệp. Hiện nay, địa phương đang từng bước chuyển đổi cơ cấu sản xuất theo hướng hiệu quả, bền vững, ứng dụng công nghệ và kỹ thuật tiên tiến. Các mô hình tiêu biểu bao gồm:
Nuôi tôm công nghiệp: áp dụng hệ thống ao lót bạt, nuôi tôm 2–3 giai đoạn, kiểm soát môi trường nuôi bằng công nghệ tự động hóa, giúp nâng cao năng suất và giảm rủi ro dịch bệnh.
Mô hình quảng canh cải tiến: kết hợp nuôi tôm – cua – cá trong cùng hệ sinh thái tự nhiên, vừa tận dụng tối đa tài nguyên nước, vừa giảm thiểu ô nhiễm môi trường, phù hợp với điều kiện sản xuất của nhiều hộ dân.
Nuôi tôm thâm canh – siêu thâm canh: áp dụng kỹ thuật nuôi mật độ cao, sử dụng giống chất lượng và thức ăn công nghiệp, giúp gia tăng sản lượng gấp nhiều lần so với phương thức truyền thống.
Phát triển cây trồng đặc sản: ngoài thủy sản, một số khu vực của Hòa Thành còn phù hợp để trồng các loại cây ăn trái như xoài, ổi, chuối xiêm, kết hợp phát triển mô hình nông nghiệp sinh thái và du lịch trải nghiệm. Sự chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình nông nghiệp công nghệ cao không chỉ giúp người dân nâng cao thu nhập, mà còn mở ra cơ hội liên kết sản xuất – tiêu thụ với các doanh nghiệp, hợp tác xã, thúc đẩy hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp hiện đạị.
Tóm lại, với những thế mạnh rõ ràng: quy mô diện tích lớn, dân số đông và trẻ, hạ tầng giao thông – y tế đồng bộ và hiện đại, phường Hòa Thành đang hội tụ đầy đủ các điều kiện để trở thành một trung tâm động lực phát triển mới của tỉnh.